Suriyeli Gençler: Farkındalık Değişimi ve Gelecek – Veri Analizine Dayalı Bir İnceleme

Son Yıllarda Suriyeli Gençlerin Tutumları Nasıl Değişti? Verilere Dayalı Bir Bakış

• Suriyeli gençlerin farkındalık ve gelecek konusundaki köklü değişimleri.
• Ekonomik gerileme, tutumların değişmesinde ana etken.
• Siyasi yorgunluk ve doğrudan katılımın azalması.
• Kalmak ya da göç etmek: Değişken denge.
• Medya ve teknolojiye güven, tutumların şekillenmesinde önemli roller oynar.

İçindekiler

• Bölüm 1: Ekonomik Zorluklar ve Gençlerin Önceliklerinin Değişimi
• Bölüm 2: Siyasi ve Sosyal Tutumlar
• Bölüm 3: Göç ve Kalma İsteği
• Bölüm 4: Medyaya ve Teknolojiye Güven
• Bölüm 5: Güven İnşası ve Gelecekteki İşbirliği Potansiyeli

Bölüm 1: Ekonomik Zorluklar ve Gençlerin Önceliklerinin Değişimi (En Büyük Değişim Etkeni)

Suriyeli gençlerin tutumlarının değişiminde en etkili faktörü belirlemek istiyorsak, er geç kötüleşen ekonomik durum öne çıkacaktır. Ekonomik kriz “sıkıntı” aşamasını aşarak geniş bir genç kitle için “varoluşsal bir krize” dönüşmüştür.

A. Yerel İş Olanaklarına Duyulan Güvenin Erozyonu

Krizin ilk yıllarında bazı gençler, özellikle göreli olarak istikrarlı bölgelerde, aralıklı iş fırsatlarına veya bazı sektörleri yeniden inşa etmeye güveniyorlardı. Bugün, verilerimiz Suriye içinde mevcut iş olanaklarına yönelik iyimserliğin keskin bir şekilde düştüğünü ortaya koymaktadır.

Veri analizi şunu gösteriyor:

1. “İyi bir iş bulmak” yerine “herhangi bir gelir kaynağı aramak”: “Mesleki değeri olan bir iş edinmeyi” ana hedef olarak belirleyen gençlerin yüzdesi 2018 verilerine göre %40’tan fazla azaldı. Karşılığında, temel geliri sağlamaya odaklananların oranı arttı, bu genellikle kayıtsız ekonomide veya “gri ekonomide” çalışmayı da içeriyor.
2. Geleneksel eğitimin istikrar garantisi olarak önem kaybetmesi: Giderek artan sayıda genç, üniversite diplomasının artık istihdam veya ekonomik istikrar garantisi olmadığını belirtiyor. Bu, özellikle teknik açıdan eğitimli gençler arasında freelance çalışma ve dijital becerilere artan bir ilgiyi tetikledi.

B. “Ekonomik İstikrar” Kavramı: Tanım Güncellemeleri

Daha önce olduğu gibi istikrar artık gayrimenkul sahibi olmak veya sabit devlet işine sahip olmak anlamına gelmiyor. Büyük enflasyon ve liranın değer kaybı sonucunda, istikrar “değer aktarımı yapabilme” ve birikimleri koruma ya da gözden düşüşten korunmak için döviz satın alma kapasitesiyle ölçülüyor. Bu zihniyet değişikliği, uzun vadelerde derin bir ekonomik belirsizlik duygusunu yansıtıyor.

Bölüm 2: Siyasi ve Sosyal Tutumlar: Seferberlik ve Gerileme Arasında

Suriyeli gençlerin siyasi tutumlarında “doğrudan katılımın azalması” ile “temel görüşlerde radikalleşme” gibi karmaşık bir değişim gözlendi.

A. Siyasi Yorgunluk ve Resmi İlginin Azalması

Yıllarca politik sahnede duygusal veya doğrudan katılımın (destek veya muhalefet olsun) ardından, araştırmalarımız Siyasi Yorgunluk fenomenine işaret ediyor.

Insight Syria verileri katılım hakkında:

• “Günlük” olarak siyasi haberleri takip eden gençlerin oranı 2014’ten bu yana en düşük düzeyine inmiştir. Bu düşüş ulusal meseleye ilgisizlik anlamına gelmiyor, aksine takip mekanizmalarının değişiminin bir göstergesi; resmi olayların detaylı takip edilmesindense sosyal medya platformları aracılığıyla kısa ve güvenilir bilgileri tercih etmek.
• Çoğu siyasi tarafın (Suriye içi veya dışı) güvenirliği ciddi şekilde düşmüştür. Suriyeli gençlerin tutumları burada nasıl değişti? “Kim yönetecek?” sorusu yerini “Nasıl yaşayacağım?” sorusuna bırakmıştır. Pragmatizm hayat kararlarını alırken ideolojinin yerine geçmiştir.

B. Hizmet ve Yerel Sorunlara Artan Odaklanma

Gündelik yaşamı doğrudan etkileyen konulara, yani elektrik, yakıt, sağlık hizmetleri ve eğitime ilgi odaklanmıştır. Bu yerel meselelere odaklanma eğilimi temel ihtiyaçlar için kapsamlı bir politik vizyonun eksikliğinin doğrudan bir sonucudur.

Suriyeli gençler bugün, somut sonuçlar sunduğu sürece (belirli bir siyasi çerçeve içinde olsa bile) yerel topluluk ve hizmet girişimlerini büyük siyasi vaatlerden daha fazla desteklemeye istekli.

C. Kimlik ve Aidiyet Kavramları: Bölünmelerin Karmaşası

Kimlik, Suriyeli gençlerin tutumlarını analiz ederken en hassas yönlerinden biridir. Eski bölünmeler hala mevcut, ancak gençlerin bunları ifade etme şekli değişmiştir:

1. Coğrafi Gerçekliğe Uyum: Giderek artan bir “yerel kimlik” (şehir, doğrudan coğrafi bölge) ile özdeşleşme gözlemleniyor ve bu, ulusal kimliğin zayıflaması karşısında savunma ve onaylama mekanizması olarak işlev görüyor.
2. İdeolojik Uzaklaşma: Veriler geniş bir kesimde “ideolojik esneklik” artışına işaret ediyor, özellikle sıkça kontrol değişiklikleri yaşayan bölgelerde. Sadakat artık doğrudan ya da dolaylı yarar veya güvenlik sağlayanın lehine, soyut davaya değil.

Bölüm 3: Göç ve Kalma İsteği: Değişken Denge

Herhangi bir Suriyeli sosyal araştırmanın muhtemelen en önemli sorusu: Gençler kalmak mı yoksa gitmek mi istiyor? Cevabı karmaşık bir denge durumudur ve mevcut zorlukları yansıtır.

A. “Beyin Göçünün” İkinci Dalgası

Krizin ilk yıllarını takip eden büyük göç dalgasının ardından, şu anda tamamen farklı özellikler taşıyan “ikinci bir dalga” gözleniyor ve bu da kalkınma kurumlarını büyük bir endişeye sevk ediyor.

Özellik	İlk Dalga (2013-2016)	Mevcut Dalga (2021-bugün)
Ana Sebep	Doğrudan savaş veya güvenlik takibatı korkusu.	Ekonomik umutsuzluk, gelecek perspektifinin olmaması.
Demografik Yapı	Farklı eğitim geçmişlerine sahip aileler ve bireyler.	Çoğunlukla eğitimi olan gençler ve profesyonel kişiler (beyin göçü).
Tercih Edilen Yurt	Komşu ülkeler (Türkiye, Lübnan, Ürdün).	Batı Avrupa veya Körfez ülkeleri (daha yüksek gelir elde etmek için).

Bu “beyin göçü” ülkenin yeniden inşası için gerekli kadrolarda büyük bir boşluk bırakmaktadır. Gerçek veri analizi son üç yılda etkili bir göç planı olan (vize almış veya açık bir yol haritasına sahip) genç sayısının önemli ölçüde arttığını doğrulamaktadır.

B. Zıt Motivasyon: “Toprağa Bağlılık” (Rootedness)

Göç etme isteği artışına rağmen, göz ardı edilemeyecek bir kesim kalmayı tercih ediyor. Suriyeli gençlerin kalmaya yönelik tutumları nasıl değişti?

Kalmak, “zorlanmış bir seçenek” olmaktan çıkarak, güçlü psikolojik ve sosyal faktörler tarafından yönlendirilen “bilinçli bir tercih” hâline geldi:

1. Aile ve Sosyal Bağlar: Seyahat edemeyen geniş aileye karşı bir sorumluluk duygusu.
2. Aidiyet ve Kimlik Hissi: Bazı gençler için, kalma, zorla küreselleşme ya da yeni toplumlara zorla uyum sağlamaya karşı varoluşsal bir direniş veya kültürel kimliği koruma biçimidir.
3. Yerel Ağ Kurma: Yerel iş ve sosyal destek ağları, yurtdışında oluşturabileceklerinden daha güçlü hâle geldi.

Gitme isteği ile kalma ihtiyacı arasındaki bu çelişki, günümüz Suriyeli gençlerinin psikolojik çatışmasının özüdür.

Bölüm 4: Medyaya ve Teknolojiye Güven (Bilgi Yollarının Değişimi)

Çelişen anlatıların hakimiyeti altında, Suriyeli gençler “bilgi filtreleme” becerilerinde daha yeteneklidir, bu da tutumlarının şekillendirilme biçimini etkiliyor.

A. Geleneksel Medyanın Otoritesinin Azalması

Suriyeli kamuoyu araştırmalarımız, “resmi” ya da “geleneksel muhalefet” televizyon kanallarına ve haber sitelerine olan güvenin sürekli olarak azaldığını göstermektedir. Sosyal olarak yönlendirilmiş bilgi kaynaklarına büyük ölçüde güveniyorlar.

Medya Tüketimi ile İlgili Anahtar Kelimeler:

• Hızlı ve Güvenilir İçerik: Gençler, kişisel güvenirlik gördükleri (Influencerlar veya yerel uzmanlar) kişiler tarafından sunulan kısa videolar (Reels/TikTok) aracılığıyla sunulan içerikleri tercih ediyor; bu içerikler detaylı yöntemlerden yoksun olsa bile.
• Dış Platformların Etkisi: “X” (önceki adıyla Twitter) ve “Telegram” gibi platformlar, acil bilgilerin yayılmasında önemli bir rol oynuyor, ancak aynı zamanda dezenformasyonun yayılmasının ana kaynaklarından biri.

B. Teknolojinin “Hayat Damarı” Rolü

Teknoloji artık sadece bir eğlence aracı değil, sosyal ilişkileri sürdürmek ve işte kalmak için bir hayat damarı. Suriyeli gençlerin dijitalleşmeye yönelik tutumları nasıl değişti? Siber güvenlik ve gizlilik konularının önemine karşı daha büyük bir farkındalık geliştirdiler, internet kullanımına ilişkin artan güvenlik endişeleriyle birlikte.

Ayrıca, dijital para birimleri ve elektronik transferlerin ortaya çıkışı (onlara uygulanan kısıtlamalara rağmen) gençler için geleneksel çöken bankacılık sisteminin dışında işlemlerini yürütme umudu sağladı.

Bölüm 5: Güven İnşası ve Gelecekteki İşbirliği Potansiyeli (Insight Syria’dan Bir Görünüm)

Gerçek veri analizi ile ilgili olarak bu dönüşümler hakkında içgörüler, Suriye’de etkin ve sürdürülebilir müdahaleler sunmak isteyen hükümet ve hükümet dışı organizasyonlar ve uluslararası ajanslar için vazgeçilmezdir.

“Insight Syria” olarak, bu bağlamda çalışmanın sadece sayı toplamakla ilgili olmadığını fark ettik; bu tutumları yönlendiren kültürel ve psikolojik bağlamı anlamayı gerektiriyor.

A. İhtiyaç Odaklı Programların Tasarım Gerekliliği

Veriler, yardım ve eğitim programlarının genel sınıflamaların (yerinden edilen, ikamet eden) ötesine geçerek gençlerin değişen önceliklerini yansıtan daha doğru sınıflamalar kullanmaları gerektiğini gösteriyor:

1. Ekonomik Dayanıklılık Programları İnşası: Geleneksel dolu sektörler yerine mikrogirişimciliği desteklemeye odaklanmak ve küresel olarak talep edilen dijital becerilerde eğitim vermek.
2. Güvenilir İletişim: Gençlere ulaşmak isteyen organizasyonlar, onların güvendiği iletişim kanallarını kullanmalı ve neyin başarılabileceği konusunda şeffaf ve gerçekçi mesajlar oluşturmalıdır.

B. Kuşaklar Arasında Köprü Kurma

Analizlerimiz, eski kuşakta (politik ve ekonomik açıdan eski bakış açılarına bağlı kalabilen) ve genç nesil arasında derin bir anlayış boşluğunun olduğunu gösteriyor. Başarılı her strateji, ön yargılardan uzak bir şekilde, yeni neslin motivasyonlarını anlamaya ve diyaloğu teşvik etmeye yönelik programlar içermelidir.

C. Sürekli ve Doğru Araştırmanın Önemi

Suriyeli gençlerin tutumlarının nasıl değiştiğini sürekli izlemek için, hızlı saha değişikliklerine uyum sağlayabilen esnek araştırma metodolojilerine ihtiyaç vardır. Güvenilir saha veri toplama araçlarına ve anlatı analizi (Nitel Analiz) yanında nicel istatistiklere dayanan çok disiplinli bir yaklaşım başarı anahtarıdır. Hassas ve sürekli araştırmaya yatırım yapan şirketler ve devlet kurumları, sadece tahminlerle değil, trendleri önceden tahmin etme yeteneği olan yegâne kurumlardır.

Genç Suriyelilerin manzarası karmaşıktır ve zorluklarla doludur, ancak aynı zamanda olağanüstü esneklik ve yaratıcılık tohumu taşımaktadır. Ekonomik gereksinimler ve birikmiş siyasi umutsuzluk tarafından yönlendirilen değişen tutumlarını anlamak, ülkenin gelecekteki herhangi bir kalkınma veya siyasi çabasının rotasını belirleyen pusuladır. “Insight Syria”nın bu delile dayalı görüşleri sunmaya devam etmesi, Suriye hakkındaki kararların yer gerçeklerine dayanmasını değil, öngörülere dayanmasını sağlar.

Sık Sorulan Sorular